Ciutats dins l'Azur

Après "Luònh"(per paréisser en 2006) es anonciat "Ciutats dins l'Azur, reculh de nòvas. Totas inedichas a despart de las doas mai cortas que dobrisson e acaban lo libre e que pareguèron dins "Òc" en 2005.

Capítol 1 : lo dieu dins la mar.  
Capítol 2 : la sèrp.               
Capítol 3 : tras lo lindau d’Artèmis.     
Capítol 4 : lo castèl au mièg dels blats                     
Capítol 5 : la drilhança agostenca          
Capítol 6 : autra istòria d’un rei crudèl.      
Capítol 7 : la lei de dur granit.                     
Capítol 8 : l’aucèl de lanha.         
Capítol 9 : lo sorelhàs sus la sansoira.        
Capítol 10  :  lo tombèu de Teodèctes 

Lo dieu dins la mar

Eran totes aquí, aplantats, despoderats, òmes e femnas, fièrs guerrièrs, pastres, prèires, macarèlas, mercands. La vila èra òrba de paur. Ausavan pas agachar dau costat de la mar.

  La mar, totescàs tremolanta dins l'alisament d'una aureta doça. Coma un miralh de plomb jot lo grand sorelh. Car lo dieu se teniá aquí, davant lo pòrt, grandaràs, terrible.  Son pitre cobèrt d'augas, sa barba de coralh e de gruma. Sa fàcia sauvertosa luònh amont dins lo cèl. Que digús aviá pas ausat levar los uòlhs per la desvistar, per afrontar la fonzor d’aquel agach mai esglariant que los tomples abissals. E dins sa man aquela immensa fichoira de tres ponchas, que se quilhava naut dins lo blu despietadós dau cèl. Poseidon. Poseidon rabiós s'èra plantat aquí, dabans la pichona ciutat faròta dau marbre treslusent de sas colonadas, de sos temples, de son agorà. Trirèmas e barquets demoravan a l'estaca. Digús ausava pas bolegar. La calorassa ensucanta, l'estonament, la paur. Qué far?

  Los ancians de la ciutat, amb sas barbas blancas, èran estats veire lo filosòf dins son ostalon. Lo filosòf respondiá pas. Era assetat per sòl. Fasiá virar de dats dins sa man.

  - De qu'es aquò, diguèt fin finala, que pòt satisfar un dieu, lo desenferonir?

- Es per o saupre que te sèm venguts veire.

- Los dieus se noirisson pas de carn ni de fruches. Aur o argent, aquò's pas res per eles. Se noirisson d'absolut, de belesa, d'infinit. Poseidon se noirís de l'infinit de la mar.

- Alara?

- Alara i cau porgir un autre mirament d'infinida belesa. Tant perfiècha que ne serà per sempre assadolat.

  Una enigma. Coma èra de bòn esperar lo filosòf, escolan dau grand Eraclit d’Efès, aviá respondut a son questionament esperdut per una enigma. Ni que son dire trenquèsse coma un cotèl agusat. E sus lo moment avián pas sachut qué dire, èran sortits. Ara, a  l’ombra de las colonadas de l’agorà, discutissián. Se sentissiá entre lo cèl e eles aquela ombra immensa qu’escurzissiá l’orizont, e qu’ausavan pas agachar. Mas qu’emplissiá sas ments. Verai, la respònsa dau savi èra pas clara. I caliá tornar.  

  Reprenguèron lo camin de l’ostau dau filosòf. A cima de la vila nauta. Lo trobèron coma totara. Assetat dins la polsa sablonenca, dabans son portal. Amb de dats dins la man. Perdut dins sas pensadas. Lo tornèron saludar. Lo tornèron questionar. Per el, pasmens, tot èra clar. De qu’es aquò la belesa ? Segur, un atribut diusenc qu’aiçaval se’n vei pas que de teunes rebats. Mas cadun sap ont s’incarna amb mai de fòrça, ont gandís quasi una tonalitat diusenca ? Finiguèron per comprene. Tornèron davalar cap a l’agorà. Dins sas tunicas blancas qu’escandilhavan dins la solelhada. Un a cha un. Lòng dau camin viradís. En se demandant aitanben se la salutacion dau filosòf au moment que lo quitèron èra trufariá o simpla constatacion. I aviá dich que sa comprenèla èra puslèu pesuga, que tot aquò pasmens èra clar coma d’aiga.

  Mas ara avián comprés.

  Segon lo dire dau filosòf, recampèron las femnas de la vila. Totas. Joventas, esposadas, maires, mametas. Las faguèron desvestir. Totas.  Immens cortègi, cobèrtas de coronas de flors, perfumadas, davalèron en cantant la carrièira polidament pavada entre las colonadas de marbre e las estatuas majestosas. Fins au ribeirés. E doçament, se traguèron dins la mar. Lo dieu èra encara aquí, terrible, aplantat dins un gèst d'immesurabla ràbia. Immobil dins lo grand silenci. Sa fàcia semblava reflectir tota la furor de las tempèstas. E la mar jot lo sorelh èra tant sema. Escandilhava bleuja, coma d'argent fondut. Las femnas dancèron a l'entorn de l'immensa vision d'espavent una eleganta farandòla aiguèstra, en nadant, en cantant totas en còr d'estròfas omericas. Un meravilhós solòmi d’aucelilha, tota la doçor de la vida. Pus esmovent, pus bèu que cap de sòmi.

Quant de temps se perlonguèt la farandòla ? Quant de temps ressontiguèron sus la mar aplana los bèus solòmis de doçor enamorada ?

  Lo dieu bolegava pas.

  Mas a bèles paucs se passava quicòm. Sa fàcia se fasiá mai doça. La furor lo quitava. La beutat e la doçor encantadissa d'aquela scèna l'avián pertocat. Sa fàcia auturosa e tempestosa semblava quasi umana ara. N'i a que dison que se poguèt entredesvistar una mena de sorire doç e trist sus sa boca grandarassa. E, au recanton de sos uòlhs d'immensitat abissala, lo perlejar, benlèu, d'una lagrema. La beutat e la doçor avián amaisat la tempèsta. Las femnas avián sauvat la vila.

  Lo dieu, subran, èra pas pus aquí. La mar èra sema. Venguèt una pichona aureta que la faguèt fronzir una idèa.  Los naviris podián reprene la mar.

  Antalya Setembre de 2002.

Lo tombèu de Teodèctes

L'autre tombèu, sempre cobèrt de coronas, èra lo de Cilabràs lo vièlh pastre, prumièr estatjant de l'endrech. Que l'aviá agut escambiat amb Laquiòs per un manat de pèis secat. E aicí s'èra bastida antan la ciutat.

 Mas lo pus bèu èra aiceste. En riba de la mar, jos los pins. Coma una nau de ròca lèsta a partir sus las èrsas cap a l'orizont bleuge. Lo tombèu de Teodèctes; lo filosòf. Una eleganta inscripcion en letras ellenicas ramentava la devinhòla famosa de l'egrègi discípol d'Isocrates. Sòrres sèm totas doas, caduna dòna naissença a l'autra - qualas sèm? - La jornada e la nuòch.

 Los enfants jogavan sus lo sable a tres passes de l'eleganta nau de pèira saura. aquel tombèu qu'Alexandres lo grand l'èra vengut florir, l'annada que passèt aquí. E mai que tant i agradèt l'endrech que i volguèt demorar un ivèrn entièr.

Amont lo bòsc perfumat de grands pins, ont s'escond lo temple d'Atenà, solitari, amb dedins, pro famada, la relíquia de la lança d'Aquiles. La, tot bèu just, qu'auciguèt Ectòr au sèti de Tròa. E pus naut qu'aquel marbre qu'escandilha a la semblança d'un sòmi dins la grand sorelhada, los sèrres rasclats, esbleugissents, desplegant son dentelum de ròca dins lo cèl d'un blau tròp crudèl.

 Après lo grand Alexandres, èra vengut Ptolemèu. I avián auborat una estatua. Puòi los romans, Domician, Adrian. Sos noms siaguèron tanben escrincelats aicí sus lo marbre.

 E virèron los sègles.

 Dins sa caissa de pèira de causse, naviri d'eternitat, en riba de la grand mar, Teodèctes perseguissiá dins l'eternitat sens bolièiras sa soscadissa. Lo vent marin cantava dins la rama dels pins. Los aucèls viravan familiarament a son entorn. Los marinièrs, quand tocavan tèrra, vesián son bèu tombèu e lo saludavan d'un agach, abans de virar sos uòlhs cap a la aubèrgas de las macarèlas, ont sabián trobar las pus fricaudas putanèlas de Licia, de Pisidia e de Pamfilia. Aicí las gents son de piratas, de raubaires, de putanièrs e de macarèls, mas la vida es doça. Dins lo gimnasi de bèus adolescents nuses onchats d'òli aprenián totes los secrèts de la lucha. D'unes marinièrs, puslèu que lo sorire de las filhas a l'intrada dau pòrt, anavan sai que guinhar d'aquel latz. Dins son sòmi d'eternitat lo vièlh filosòf o vesiá tanben.

 E venguèron los sègles d'aram e de fèrre, las invasions d'escaches de guerrièrs pus ferotges que de lops. Venguts d'enfre tèrras, enlai, luònh. E las vilas d'a l'entorn èran cremadas, abausonadas. Lo sorire dispareguèt de las caras. La lònga carrièira ombruda que davalava entre lo marbre de las estatuas cap a la pòrta monumentala dedicada a Adrian siaguèt un jorn desèrta. Lo pichon teatre sus lo pendís dau sèrre veguèt pas mai jogar las comedias de Menandre o d'Aristofanes, ni las tragedias de Sofòcles o d'Euripid. Solament los lesèrts, lo vent, las èrbas baujas. Dins los ostaus aclapats grelhavan arronzes e argelasses. Digús s'arrestava pas pus per legir sus los pedestaus lo nom dels emperaires, dels eròis e dels dieus. Ni lo dau filosòf, que son nom, a bèles paucs, s'escafava, dins la mordidura de l'èr marin. E la brutladura de la sorelhada. La doça ciutat en riba de la mar èra mòrta. Tornada aclapadís de pèiras e entravadís de bruèlha. Las colonas de marbre esbrilhaudant tombèron au sòl. E tanben las elegantas estatuas. Quinze sègles de vida brutlanta e chucosa, de jòias, de dolor, e subran pas res, lo silenci de la pèira, l'alisar dau vent, lo vonvonament dels insèctes.  

Teodèctes, dins sa sòm, au fons de sa nau d'eternitat, acaminat fòra dau temps, teniá la respònsa a son enigma filosofica. Nani, lo temps se se resclaus pas sus el meteis coma un estadi ont corrisson los atalatges. Fugís enlai, òrb, caluc, despietadós, e jamai non tòrna.

  Faselís Estiu de 2002

Retorn a la pagina de l'autor JFB

Retorn a l'ensenhador de la literatura dau sègle XX-XXI
Retorn a l'ensenhador generau